TỪ NGÀY 01/07/2026: HÀNH VI XÚC PHẠM, BÔI NHỌ DANH DỰ NHÂN PHẨM NGƯỜI KHÁC BỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO ?

Thời gian gần đây, tình trạng đăng tải thông tin sai sự thật, bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác trên mạng xã hội diễn ra ngày càng phổ biến. Khi bạn đã từng là nạn nhân của một bài đăng vu khống, một tin đồn thất thiệt hay một tài khoản mạo danh? Ắt hẳn bạn nên quan tâm đến Luật An ninh mạng năm 2025, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực kể từ 01/07/2026 đã bổ sung các chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi bôi nhọ, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác trên không gian mạng.

1. Quyền được pháp luật bảo vệ đối với danh dự, nhân phẩm và uy tín trên các nền tảng mạng số:

Danh dự, nhân phẩm và uy tín là những giá trị cốt lõi gắn liền với mỗi cá nhân, không thể định giá bằng tiền và không thể chuyển giao cho người khác. Đây cũng là một trong những quyền cơ bản được pháp luật Việt Nam ghi nhận và bảo vệ.

Nguyên tắc Hiến định rằng danh dự và nhân phẩm của mỗi cá nhân luôn được Nhà nước tôn trọng và bảo vệ. Khoản 1 Điều 20 Hiến pháp năm 2013, sửa đổi bổ sung năm 2025 khẳng định: mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Trên cơ sở đó, khoản 1 Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015 tiếp tục cho rằng danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

Đối với môi trường mạng số, Luật An ninh mạng năm 2025 (hiệu lực từ 01/7/2026) ra đời củng cố thêm cho hướng đi này. Điểm c Khoản 1 Điều 7 nêu rõ: bịa đặt, vu khống, xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác là hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng. Luật cũng buộc các nền tảng mạng xã hội, viễn thông xử lý nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của cơ quan chức năng (Điều 25 Luật An ninh mạng năm 2025). Đặc biệt, khi Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ra đời đã bổ sung và hoàn thiện nhiều chế tài xử phạt đối với các hành vi lợi dụng mạng xã hội để đăng tải, chia sẻ hoặc phát tán thông tin vi phạm pháp luật.

2. Những chế tài mới đáng chú ý theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP đối với hành vi vi phạm vu khống, bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng:

(i) Tăng mức xử phạt đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân hoặc uy tín của tổ chức: quy định tại điểm a Khoản 1 Điều 95 Nghị định này sẽ có mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

(ii) Bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả: nhằm ngăn chặn kịp thời việc lan truyền nội dung vi phạm trên môi trường mạng như gỡ bỏ thông tin vi phạm, khóa tài khoản hoặc trang mạng xã hội vi phạm, tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. (Khoản 3 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP)

Đơn cử một ví dụ sau: Chị A là một giáo viên đang công tác tại một trường cấp 3. Do tư thù cá nhân, anh B đã sử dụng tài khoản Facebook và Youtube của mình đăng tải nhiều bài viết và hình ảnh kèm theo những nội dung bịa đặt, cho rằng chị A có hành vi không đúng chuẩn mực đạo đức, nhận tiền của phụ huynh để lo lót điểm cho học sinh và có quan hệ bất chính với một giáo viên nam khác đã có gia đình. Sau đó các bài viết nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, thu hút hàng nghìn lượt bình luận và khiến uy tín, danh dự của chị A bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Chị A bị chồng, con cái, Nhà trường, học sinh, người thân quen hiểu lầm, chịu áp lực từ dư luận, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống cá nhân.

Để bảo vệ bảo thân, chị A đã nhờ Thừa hành viên lập Vi bằng đối với bài viết, chụp màn hình các bình luận, lưu lại số liệu doanh thu trước và sau thời điểm bài viết được đăng tải, đồng thời gửi báo cáo đến nền tảng mạng xã hội và gửi đơn đến cơ quan Công an điều tra đề nghị xác minh vụ việc và cả đề nghị Toà án có thẩm quyền giải quyết.

Trong trường hợp này, nếu cơ quan có thẩm quyền xác định thông tin anh B đăng tải là sai sự thật thì ngoài việc bị xử phạt theo quy định của Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (phạt tiền, gở bỏ nội dung vi phạt, có thể bị khoá tài khoản), anh B còn có thể phải xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường cho chị A các khoản thiệt hại thực tế chứng minh được, bao gồm doanh thu bị mất, chi phí hợp lý để khắc phục hậu quả và khoản bồi thường tổn thất về tinh thần tối đa không quá mười lần mức lương cơ sở; theo mức lương cơ sở hiện hành (2.530.000 đồng/tháng, áp dụng từ 01/7/2026) theo quy định Bộ luật Dân sự năm 2015 và các văn bản hướng dẫn khác có liên quan.

Khi xét thấy hành vi của anh B có tính chất nghiêm trọng, cố ý bịa đặt nhằm hạ thấp danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của chị A thì còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội vu khống” (Điều 156) hoặc “Tội làm nhục người khác” (Điều 155) hoặc “Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” theo Điều 331 của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, 2025.

3. Một số bất cập trong thực tiễn liên quan đến áp dụng các biện pháp xử lý hành vi xúc phạm danh dự nhân phẩm trên nền tảng mạng xã hội:

Mặc dù hệ thống pháp luật hiện hành đã có nhiều quy định nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân trên không gian mạng, song quá trình áp dụng trong thực tiễn vẫn còn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện.

Thứ nhất, việc thu thập và bảo quản chứng cứ điện tử còn gặp nhiều trở ngại. Nội dung vi phạm trên mạng xã hội có thể bị chỉnh sửa hoặc xóa bỏ chỉ sau một thời gian rất ngắn, trong khi nhiều người bị hại chưa lưu giữ chứng cứ ngay từ đầu. Thực tiễn giải quyết tranh chấp cho thấy, ảnh chụp màn hình hoặc bản in bài viết nhiều khi chưa đủ giá trị chứng minh nếu không thể xác định được chủ thể đăng tải, thời điểm đăng hoặc tính toàn vẹn của dữ liệu. Điều này khiến người bị xâm phạm gặp khó khăn trong việc chứng minh hành vi vi phạm cũng như mối quan hệ giữa hành vi và thiệt hại phát sinh.

Thứ hai, việc chứng minh thiệt hại, đặc biệt là thiệt hại về tinh thần, vẫn là một trong những vấn đề phức tạp nhất. Đối với thiệt hại về tài sản, người bị hại có thể chứng minh thông qua hóa đơn, chứng từ hoặc các khoản chi phí thực tế phát sinh. Tuy nhiên, thiệt hại về danh dự, nhân phẩm và uy tín lại mang tính phi vật chất, rất khó lượng hóa bằng những tiêu chí cụ thể. Mặc dù Bộ luật Dân sự năm 2015 và Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP đã quy định nguyên tắc xác định khoản bù đắp tổn thất về tinh thần, nhưng việc quyết định mức bồi thường trên thực tế vẫn phụ thuộc nhiều vào đánh giá của Tòa án. Điều này có thể dẫn đến sự khác biệt giữa các vụ việc có tính chất tương tự, ảnh hưởng đến tính thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật.

Thứ ba, ranh giới giữa xử phạt vi phạm hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp vẫn chưa thật sự rõ ràng. Đối với các hành vi bôi nhọ, vu khống hoặc xúc phạm danh dự trên mạng xã hội, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra mà người vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác hoặc Tội vu khống theo Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, việc đánh giá thế nào là “xúc phạm nghiêm trọng”, “gây hậu quả nghiêm trọng” hay xác định mức độ nguy hiểm của hành vi trong từng trường hợp cụ thể vẫn chủ yếu dựa trên việc xem xét toàn diện các tình tiết của vụ việc. Điều này đòi hỏi cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá khách quan, thận trọng để bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất và đúng bản chất của hành vi vi phạm.

4. Kiến nghị quý khách hàng khi tham gia trên các nền tảng mạng xã hội:

Sự phát triển của mạng xã hội đã mang đến nhiều cơ hội để kết nối, chia sẻ thông tin và bày tỏ quan điểm. Tuy nhiên, mỗi bài đăng, bình luận hay lượt chia sẻ đều có thể phát sinh hậu quả khó lượng nếu xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Để hạn chế những rủi ro không đáng có, CÔNG TY LUẬT TNHH DL PINNACLE xin gửi đến quý bạn đọc cần lưu ý một số vấn đề sau:

Việc ban hành quy định pháp luật mới, chế tài xử phạt nghiêm khắc toàn diện đã hướng đến xây dựng một môi trường mạng văn minh, an toàn và có trách nhiệm hơn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trước các hành vi bôi nhọ, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Vì vậy, trước khi đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận bất kỳ nội dung nào trên mạng xã hội, mỗi người nên kiểm chứng thông tin, cân nhắc ngôn từ và ý thức rõ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình. Ngược lại, nếu không may trở thành nạn nhân của các hành vi vi phạm, hãy chủ động lưu giữ chứng cứ, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi và tham khảo ý kiến Luật sư để lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Hiểu đúng pháp luật không chỉ giúp mỗi cá nhân tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng một không gian mạng văn minh, an toàn và tôn trọng lẫn nhau.

CÔNG TY LUẬT TNHH DL PINNACLE