NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ CÓ HIỆU LỰC SAU NGÀY 01 THÁNG 04 NĂM 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ và trí tuệ nhân tạo ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống, tài sản trí tuệ đang trở thành một trong những nguồn lực cốt lõi của doanh nghiệp và cá nhân. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Quốc hội đã thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi vào cuối năm 2025, chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 04 năm 2026. Luật mang đến nhiều thay đổi đáng kể trong cách xác lập, bảo hộ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, phù hợp hơn với xu thế phát triển của thời đại.

1. Giảm thời gian đăng ký sáng chế

Thay đổi rõ nhất của luật là rút ngắn thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp và đơn giản

hóa thủ tục xác lập, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Các mốc thời gian ở từng khâu đều

được điều chỉnh giảm.

Ngoài ra, thời gian công bố đơn cũng rút từ 2 xuống còn 1 tháng. Để đáp ứng, luật đặt

yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động sở hữu trí tuệ. Quy trình xử lý đơn được

đơn giản hóa, tăng hậu kiểm, ứng dụng công nghệ mới và AI nhằm cải thiện hiệu quả.

2. Tài sản trí tuệ có thể góp vốn, thế chấp

Trong kỷ nguyên đẩy mạnh sự phát triển toàn diện của nền kinh tế tư nhân, sự hình thành

nguồn vốn liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là rất quan trọng và

đáng lưu tâm. Theo đó, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung năm 2025 có bổ sung khoản

3, Điều 8a về việc Nhà nước khuyến khích khai thác và sử dụng quyền sở hữu trí tuệ

được quyền thế chấp chính quyền sở hữu trí tuệ đó để vay vốn, ngoài ra, chủ sở hữu

quyền này còn có thể sử dụng chính tài sản là quyền sở hữu trí tuệ đó để góp vốn. Sự ra

đời của quy định này là bước ngoặt quan trọng giúp tăng trưởng hoạt động của doanh

nghiệp.

Ngoài ra, để hỗ trợ và giúp cho quy định này được thực thi một cách trơn tru và minh

bạch,các tổ chức trung gian như định giá, môi giới cũng cần phải tăng cường bắt kịp xu

thế của quy định này để cùng hợp tác và phát triển, thúc đẩy nền kinh tế phát triển toàn

diện hơn.

3. Đối tượng mới được bảo hộ

Luật mở rộng bảo hộ cho một số đối tượng mới, cụ thể: - Bổ sung cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho phần không tách rời được của sản

phẩm (bảo hộ kiểu dáng công nghiệp riêng phần) và mở rộng bảo hộ kiểu dáng công

nghiệp cho sản phẩm phi vật lý (ví dụ: giao diện đồ họa người dùng (GUI), icon, v.v). - Bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan đối với tín hiệu cáp mang chương trình được mã

hóa.

Luật hiện mở rộng phạm vi bảo hộ. Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp giờ áp dụng cả

với phần không tách rời được của sản phẩm và các sản phẩm phi vật lý, như giao diện đồ

họa người dùng (GUI), biểu tượng (icon). Quyền tác giả và quyền liên quan cũng được

bảo hộ đối với tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa.

Song song, luật bổ sung các chế tài và biện pháp dân sự nhằm xử lý hành vi xâm phạm

quyền trên môi trường số. Trách nhiệm của nền tảng số trong việc triển khai biện pháp

bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng được quy định rõ hơn. Mức bồi thường thiệt hại theo

luật định được nâng lên, nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.

4. Cơ chế huấn luyện AI

Quy định mới được bổ sung vào khoản 3, Điều 7 Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung quy

định về việc được phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để phục vụ cho công việc nghiên

cứu và huấn luyện AI. Tuy nhiên, cần phải làm rõ vấn đề rằng: được phép sử dụng tài sản

là quyền sở hữu trí tuệ khi và chỉ khi được chủ sở hữu quyền đó đồng ý và việc sử dụng

tài sản không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của chủ sở hữu quyền. Quy định này được

đưa ra nhằm xử lý những vấn đề phát sinh do sự phát triển của công nghệ mới, nhất là trí

tuệ nhân tạo (AI).

5. Siết chặt chất lượng tài sản sở hữu trí tuệ và loại bỏ sản phẩm AI

Đa số các chuyên gia sở hữu trí tuệ cũng như các nhà làm luật trên thế giới cho rằng hầu

hết luật sở hữu trí tuệ của các quốc gia trên thế giới đều chưa công nhận trí tuệ nhân tạo

là đối tượng của bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, hay nói cách khác những sản phẩm do AI

tạo ra không được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Tương tự như Việt Nam, Cục bản quyền Hoa Kỳ sẽ từ chối tất cả đơn đăng ký quyền

tác giả khi xác định được rằng các tác phẩm này không phải do con người sáng tạo

ra. Bằng cách tiếp cận này, bất cứ tác phẩm nào được tạo ra từ AI cũng sẽ không

được pháp luật về quyền tác giả tại Hoa Kỳ công nhận, đồng nghĩa với đó là các

tác phẩm sẽ được sử dụng một cách “công cộng”.

Không ngoài dự đoán, Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung năm 2025 bổ sung quy định

tại khoản 1 Điều 10a cho người có sử dụng trí tuệ nhân tạo như một công cụ để tạo ra các

sản phẩm, kiểu dáng công nghiệp vẫn sẽ được công nhận quyền tác giả. Quy định này đã

phủ nhận tất cả những quan điểm AI là chủ thể của quyền tác giả.

Có thể thấy, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung năm 2025 là bước tiến quan trọng trong

hành trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số

và xu hướng hội nhập quốc tế. Từ việc rút ngắn thời gian đăng ký, mở rộng đối tượng bảo

hộ, đến việc tạo cơ chế khai thác tài sản trí tuệ linh hoạt hơn — tất cả đều hướng đến mục

tiêu biến tài sản trí tuệ thành động lực thực sự cho sự phát triển của doanh nghiệp và nền

kinh tế số hóa.

CÔNG TY LUẬT TNHH DL PINNACLE