NGUYÊN TẮC XÁC ĐỊNH TIỀN LƯƠNG ĐÓNG BẢO HIỂM XÃ HỘI THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

Bảo hiểm xã hội (“BHXH”) là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm. Mức đóng BHXH được xác định dựa trên thu nhập/tiền lương của người tham gia BHXH. Tuy nhiên, không phải mọi khoản thu nhập/tiền lương đều được dùng làm căn cứ đóng BHXH.

Hiện nay, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản pháp luật liên quan đã quy định tương đối chi tiết về cách thức và nguyên tắc xác định thu nhập/tiền lương dùng làm căn cứ đóng BHXH.

1. Loại hình, mức đóng và tỷ lệ đóng BHXH

(1) Từ ngày 01/7/2026, thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện thấp nhất bằng 1.500.000 đồng/tháng và cao nhất bằng 50.600.000 đồng/tháng.

(2) Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được xác định theo Mục 2 bài viết này.

(CSPL: Khoản 3 và 4 Điều 3, khoản 2 Điều 5, Điều 7; Điều 31 và Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024; Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP; Điều 2 Nghị định 351/2025/NĐ-CP và Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP)

2. Nguyên tắc xác định tiền lương đóng bảo hiểm xã hội theo quy định pháp luật

Kể từ ngày 01/7/2026, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng 2.530.000 đồng/tháng và cao nhất bằng 50.600.000 đồng/tháng.

(CSPL: Điều 7 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024; Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP)

2.1. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định bao gồm các khoản sau:

2.2. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do NSDLĐ quyết định

Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024; Khoản 1 Điều 90 Bộ luật Lao động năm 2019, khoản 2 Điều 89 Nghị định 45/2020/NĐ-CP; Khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH; Khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và Công văn 1198/CTL&BHXH-BHXH ngày 05/9/2025, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc đối với NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do NSDLĐ quyết định là tiền lương tháng, bao gồm:

a) Mức lương theo công việc/chức danh:

Mức lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2026

(3) Danh mục địa bàn vùng I, vùng II, vùng III, vùng IV được quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP

(CSPL: Điều 3 Nghị định 293/2025/NĐ-CP)

b) Phụ cấp lương: Các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương chưa tính đến/tính chưa đầy đủ.

Ví dụ: Phụ cấp chức vụ, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên.

c) Các khoản bổ sung khác: Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể trong hợp đồng lao động, được trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

Lưu ý: Tiền lương dùng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc không bao gồm các chế độ và phúc lợi khác được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động, bao gồm nhưng không giới hạn ở:

2.3. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của một số đối tượng cụ thể

(4) Năm thứ nhất được tính kể từ thời điểm nhập ngũ, tham gia nghĩa vụ công an nhân dân, học viên quân đội, công an, cơ yếu hưởng sinh hoạt phí, tham gia Dân quân thường trực.

(5) Được lựa chọn lại tiền lương làm căn cứ đóng BHXH sau ít nhất 12 (mươi hai) tháng đóng BHXH theo tiền lương đã lựa chọn trước đó.

Có thể thấy, việc xác định tiền lương làm căn cứ đóng BHXH không chỉ phụ thuộc vào mức thu nhập thực tế của người tham gia BHXH mà còn phải tuân thủ các nguyên tắc và giới hạn do pháp luật quy định đối với từng nhóm đối tượng. Việc xác định đúng các khoản thu nhập, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm quyền lợi hưởng các chế độ BHXH, cũng như hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, giới hạn tối thiểu và tối đa của mức thu nhập/tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của một số đối tượng còn được xác định trên cơ sở mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và/hoặc mức tham chiếu (bằng tiền lương cơ sở) theo quy định của pháp luật. Do đó, các chủ thể có liên quan cần thường xuyên cập nhật các quy định mới về mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và mức tham chiếu để bảo đảm xác định đúng thu nhập/tiền lương làm căn cứ đóng BHXH theo quy định.

CÔNG TY LUẬT TNHH DL PINNACLE