Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 được xây dựng trên nền tảng nào?
Về mặt kỹ thuật lập pháp, Luật An ninh mạng (sửa đổi) là kết quả của quá trình hợp nhất và sửa đổi hai đạo luật trụ cột:
- Luật An ninh mạng 2018: tập trung vào bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội trên không gian mạng.
- Luật An toàn thông tin mạng 2015: tập trung vào an toàn thông tin, phòng ngừa tấn công mạng, mã độc, rò rỉ dữ liệu.
Việc gom hai “mảng” này vào một đạo luật thống nhất có hai ý nghĩa:
- Giảm chồng chéo giữa các quy định về an ninh mạng và an toàn thông tin mạng.
- Làm rõ vai trò và trách nhiệm của các chủ thể: cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ, cá nhân sử dụng Internet.
Nói một cách dễ hiểu, Luật An ninh mạng (sửa đổi) vừa là “hàng rào” bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng, vừa là “khung an toàn” cho dữ liệu và người dùng trong một môi trường số ngày càng phức tạp.
Việt Nam đứng ở đâu trong bức tranh pháp luật an ninh mạng toàn cầu?
Ba cách tiếp cận lớn trên thế giới
Khi đặt Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 bên cạnh các hệ thống pháp luật khác, có thể thấy ba cách tiếp cận tiêu biểu:
Liên minh châu Âu (EU)
EU xây dựng “trục chính” quanh quyền dữ liệu của cá nhân với GDPR và NIS2. Trọng tâm là minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ người dùng.
Trung Quốc
Bộ ba Cybersecurity Law – Data Security Law – Personal Information Protection Law đặt nặng yếu tố an ninh quốc gia và an ninh hệ thống, đồng thời quản lý chặt việc dòng dữ liệu ra – vào lãnh thổ.
Việt Nam
Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 cố gắng dung hòa:
- Bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng và chủ quyền số.
- Nhấn mạnh hơn tới an ninh dữ liệu.
- Bổ sung nội dung bảo vệ nhóm yếu thế trên không gian mạng.
Nếu EU nhìn không gian mạng qua “lăng kính” quyền dữ liệu, Trung Quốc nhìn từ “lăng kính” an ninh hệ thống, thì Việt Nam đang xây dựng một mô hình nhấn mạnh an ninh mạng + an ninh dữ liệu + an toàn xã hội.
Dữ liệu – từ tài sản kỹ thuật trở thành tài nguyên chiến lược
Một điểm chung của nhiều hệ thống pháp luật – trong đó có Việt Nam – là nhìn nhận dữ liệu như một tài nguyên chiến lược. Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 đưa khái niệm an ninh dữ liệu lên vị trí rõ ràng hơn, gắn với yêu cầu:
- Phân loại dữ liệu (dữ liệu cá nhân, dữ liệu quan trọng, dữ liệu liên quan đến hoạt động của cơ quan, tổ chức trọng yếu).
- Xác định trách nhiệm bảo vệ dữ liệu tương ứng với mức độ rủi ro.
- Hoàn thiện cơ chế quản lý, giám sát và xử lý sự cố liên quan tới dữ liệu.
Những điểm mới đáng chú ý của Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025
Bảo vệ nhóm yếu thế trên không gian mạng
Lần đầu tiên, nhóm yếu thế được nêu rõ trong luật, bao gồm:
- Trẻ em;
- Người cao tuổi;
- Người gặp khó khăn trong nhận thức.
Điều này kéo trọng tâm của Luật An ninh mạng từ chỗ thuần túy kỹ thuật (hệ thống, máy chủ, dữ liệu) sang gần hơn với đời sống xã hội:
- Giảm nguy cơ bị lừa đảo, quấy rối, xâm hại trên mạng.
- Bổ sung cơ chế bảo vệ phù hợp với từng nhóm đối tượng.
- Đặt ra yêu cầu cao hơn đối với nền tảng số, nhà cung cấp dịch vụ trực tuyến.
Đặt “an ninh dữ liệu” vào trung tâm
Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 nhấn mạnh:
- Dữ liệu không chỉ là “nguyên liệu cho kinh doanh”, mà còn là tài sản gắn trực tiếp với an ninh quốc gia và an toàn của tổ chức, cá nhân.
- Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp phải xây dựng phương án bảo vệ dữ liệu bài bản, không dừng ở mức sao lưu hình thức.
- Việc thu thập, lưu trữ, xử lý, chia sẻ dữ liệu phải tuân theo nguyên tắc chặt chẽ hơn, đặc biệt với dữ liệu quan trọng và dữ liệu cá nhân.
Quản lý định danh địa chỉ IP và tài khoản số
Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế định danh địa chỉ IP và gắn kết chặt chẽ hơn giữa tài khoản số và thông tin người dùng theo quy định pháp luật.
Mục tiêu là:
- Hạn chế việc ẩn danh để thực hiện hành vi vi phạm.
- Hỗ trợ công tác điều tra, xử lý tội phạm mạng.
- Tăng khả năng truy vết trong các vụ việc phức tạp.
Cách thức triển khai cụ thể (đối tượng áp dụng, mức độ chi tiết, thời hạn lưu trữ…) sẽ được làm rõ qua nghị định, thông tư hướng dẫn.
Quy định liên quan đến công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI)
Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 đề cập trực tiếp tới việc sử dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), để tạo ra:
- Hình ảnh giả, video giả;
- Giọng nói giả mạo;
- Các nội dung số khác có khả năng gây nhầm lẫn, lừa đảo, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
Đây là phản ứng pháp lý tự nhiên trước sự phát triển của công nghệ deepfake và các ứng dụng AI khó phân biệt thật – giả bằng mắt thường.
Tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng
Luật mới dành dung lượng đáng kể cho hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm mạng, bao gồm:
- Trao đổi thông tin về mối đe dọa an ninh mạng.
- Hỗ trợ thu thập, bảo quản và chuyển giao chứng cứ điện tử.
- Phối hợp xử lý các vụ việc tội phạm mạng xuyên biên giới.
Điều này gắn kết chặt hơn với vai trò của Việt Nam trong các khuôn khổ hợp tác như Công ước chống tội phạm mạng được thông qua tại Liên Hợp Quốc.
Luật mới tác động thế nào đến doanh nghiệp?
Rà soát hệ thống dữ liệu và hạ tầng thông tin
Với doanh nghiệp, Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 không chỉ là văn bản tham khảo.
Đây là thời điểm phù hợp để:
- Thống kê và phân loại dữ liệu (khách hàng, nhân sự, tài chính, vận hành).
- Xác định hệ thống thông tin nào nếu tê liệt sẽ gây gián đoạn hoạt động.
- Đánh giá mức độ rủi ro, khoảng trống bảo mật hiện tại.
Cập nhật quy chế nội bộ về an ninh mạng và dữ liệu
Doanh nghiệp nên xem xét xây dựng hoặc cập nhật:
- Quy chế sử dụng hệ thống thông tin (email, mạng nội bộ, thiết bị làm việc).
- Chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng và nhân viên.
- Quy trình ứng phó sự cố khi phát hiện rò rỉ dữ liệu, tấn công mạng, lừa đảo.
- Quy trình phối hợp với cơ quan nhà nước khi có yêu cầu hợp lệ.
Tăng nguồn lực cho an ninh mạng
Luật mới khuyến khích, và trong một số trường hợp là yêu cầu, các tổ chức, doanh nghiệp:
- Dành tỷ lệ kinh phí tương xứng cho an ninh mạng trong tổng mức đầu tư công nghệ thông tin.
- Xây dựng đội ngũ hoặc đầu mối chuyên trách về an ninh thông tin.
- Xem xét sử dụng sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng nội địa nhằm tăng tính tự chủ.
Đào tạo con người – mắc xích không thể thiếu
Hạ tầng kỹ thuật tốt chỉ là một nửa câu chuyện. Doanh nghiệp cần:
- Đào tạo nhân viên nhận diện email giả mạo, đường link lừa đảo, hình thức tấn công phổ biến.
- Hướng dẫn cách bảo vệ tài khoản, thiết bị và dữ liệu công việc.
- Giữ thói quen báo cáo sớm khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Người dùng Internet cần lưu ý điều gì?
Với cá nhân, Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 không làm thay đổi cách sử dụng
Internet hàng ngày, nhưng đặt ra “làn ranh” rõ hơn về trách nhiệm:
- Cẩn trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân, ảnh gia đình, đặc biệt là hình ảnh trẻ em.
- Không phát tán thông tin xâm phạm danh dự, đời tư, bí mật của người khác.
- Sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực hai lớp cho các tài khoản quan trọng.
- Kiểm tra nguồn tin trước khi chia sẻ để tránh vô tình tiếp tay cho tin giả.
Hiểu và tuân thủ luật không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là cách mỗi người góp phần xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh hơn.
Khi nào Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 có hiệu lực?
Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 được Quốc hội thông qua ngày
10/12/2025 và dự kiến có hiệu lực từ 01/7/2026.
Khoảng thời gian từ nay đến khi luật có hiệu lực là “khoảng đệm” quan trọng để:
- Cơ quan nhà nước ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết.
- Doanh nghiệp, tổ chức xây dựng kế hoạch chuyển đổi, điều chỉnh quy trình và hệ thống.
- Người dùng Internet dần làm quen với các chuẩn mực sử dụng không gian mạng an toàn, có trách nhiệm.
Kết luận: Vì sao doanh nghiệp nên quan tâm từ bây giờ?
Trong bối cảnh dữ liệu, hệ thống thông tin và hoạt động kinh doanh gắn chặt với không gian mạng, Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 không chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý nhà nước hay các “ông lớn công nghệ”. Đây là luật sẽ chạm tới mọi doanh nghiệp có hạ tầng số, mọi tổ chức xử lý dữ liệu khách hàng, và mọi cá nhân tham gia vào đời sống số hằng ngày.
Chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp:
- Giảm rủi ro pháp lý và tài chính khi xảy ra sự cố.
- Tăng niềm tin của khách hàng, đối tác trong vấn đề bảo vệ dữ liệu.
- Tận dụng tốt hơn các cơ hội của chuyển đổi số trên nền tảng pháp lý rõ ràng.
DL Pinnacle Law đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc:
- Rà soát và đánh giá tuân thủ Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2025 và các văn bản liên quan.
- Xây dựng, cập nhật quy chế nội bộ về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, sử dụng hệ thống thông tin.
- Tư vấn chiến lược pháp lý trong quá trình chuyển đổi số, M&A, mở rộng nền tảng số và dịch vụ trực tuyến.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm một đối tác pháp lý hiểu cả ngôn ngữ của luật lẫn chuyển đổi số, hãy liên hệ với chúng tôi:
Thông tin liên hệ
CÔNG TY LUẬT TNHH DL PINNACLE
Địa chỉ: Tầng 3, 18A/76 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0914.491.911
Email: info@dlpinnacle.vn
Website: https://www.dlpinnacle.vn
